حقایق علمی در مورد آب و روش تصفیه آن

آب سالم زندگی سالم

آب یکی از نعمت های بزرگ خداوند است که منشاء حیات و سرآغاز زندگی موجودات زنده است. امروزه با پیشرفت صنعتی و رشد جمعیت، مصرف آب افزایش یافته است و منابع آب موجود قابل مصرف، در معرض استفاده بیش از حد قرار گرفته است.

میزان مصرف سرانه آب در جوامع مختلف متفاوت است و با فرهنگ و ارتقای سطح بهداشت جوامع ارتباط مستقیم دارد. هرچه سطح فرهنگ و بهداشت بالاتر باشد نیاز به آب و مصرف آن نیز افزایش می یابد.

مشخصات آب 

آب تنها ماده متداول در طبیعت است، که به هرسه حالت فیزیکی، جامد، مایع و بخار وجود دارد.

ویژگی های آب آشامیدنی 

آب مصرفی برای شرب، باید از نظر بهداشتی نیز مناسب باشد. میزان متوسط مصرف آب برای آشامیدن هر فرد 1 الی 2 لیتر در روز است که باید مطبوع و عاری از هرگونه آلودگی باشد.

به طور کلی آب را در صورتی قابل آشامیدن است که صاف و زلال، بی رنگ و بی بو بوده و دارای شرایط زیر باشد:

الف –مواد معدنی و آلی آن برای مصرف کننده زیان آور نباشد.

ب – مواد مسموم کننده نداشته باشد.

ج – عوامل بیماری زا و مزاحم نداشته باشد.

منبع های آب عبارتند از:

الف – آب های سطحی مثل رودخانه و نهرها

ب – آب های زیرزمینی شامل چشمه، چاه و قنات

مواد موجود در آب 

الف – مواد محلول: باعث حل شدن نمک در آب می گردد.

ب- مواد کلوییدی و معلق: شامل ذراتی با ابعاد بسیار کوچک که مدت ها در آب شناور بوده و جدا کردن آن ها با تصفیه آب صورت می گیرد.

ناخالصی ها و آلودگی های آب 

آب صد در صد خالص در طبیعت یافت نمی شود. در آب ممکن است ناخالصی و آلودگی هایی دیده شود که عبارتند از:

الف) گازها: مانند دی اکسید کربن، هیدروژن سولفره، ازت و اکسیژن.

ب) مواد معلق غیر زنده مانند ذرات رس و ماسه های ریز.

ج ) مواد معلق زنده مانند باکتری ها، قارچ ها، جلبک ها، انگل ها و ویروس ها.

د ) ترکیبات شیمیایی: مانند کلسیم، منیزیم، سدیم، فلوئور، آهن، سولفات ها، بی کربنات ها، نیترات ها و نیتريت ها و غیره.

املاح موجود در آب تا حد مجاز برای بدن لازم بوده و آب را مطبوع و گوارا می نماید. وجود بیش از حد مجاز املاح کلسیم و منیزیم و آهن و مس در آب را اصطلاحاً سختی آب می گویند.

ضمناً میکرب های بسیاری از بیماری ها که همراه مدفوع، ادرار، استفراغ دفع می شوند می توانند سبب آلودگی آب شوند.

مهم ترین شاخص آلودگی آب تا کنون باکتری کلیفرم بوده که دارای گونه های متفاوتی می باشد. نوع خاصی از دسته کلیفرم ها به نام اشرشیا می باشد که منشاء مدفوعی دارد.

نمونه برداری آب جهت آزمایش باکتریولوژی

کیفیت باکتریولوژی آب آشامیدنی را تنها از طریق نمونه های متوالی در طول مدت زمان معین می توان ارزیابی نمود.

برای جمع آوری نمونه آب باید از بطری های شیشه ای یا درب سمباده ای استریل استفاده نمود و اقدامات حفاظتی برای جلوگیری از آلودگی های بعدی آن حتماً به عمل آید.

ابتدا شیر آب مورد نظر را با پنبه الکلی مشتعل ضد عفونی می کنند و سپس شیر آب را باز كرده و پس از چند ثانيه آب را داخل بطری می ریزند در آن را بسته و به آزمایشگاه یا مرکز بهداشتی درمانی می فرستند.

آزمایش بهتر است بلافاصله بعد از نمونه برداری انجام شود اما چون در مناطق روستایی این مسأله امکان پذیر نیست، بنابراین برای آب های آلوده فاصله زمانی 6 ساعت و برای آب های پاک فاصله زمانی 12 ساعت از لحظه نمونه برداری تا انتقال به آزمایشگاه باید در نظر گرفته شود و حداکثر از 24 ساعت بیشتر نشود.

سالم سازی آب آشامیدنی

هیچ گونه آبی را نمی توان قبل از تصفیه و یا اطمینان از سالم بودن آن مصرف کرد. هدف از تصفیه آب عبارت است از:

الف) جدا نمودن مواد شناور و معلق در آب

ب) عاری کردن آب از عوامل بیماری زا

ج) برطرف کردن رنگ، بو، طعم نا مطبوع آب

تصفیه آب در مقیاس کوچک (مصارف فردی یا خانگی)

سه روش کلی تصفیه آب مصرفی در منازل:

الف ) صاف کردن

ب) جوشاندن

ج) گندزدایی توسط مواد شیمیایی (پرکلرین)

ساده ترین روش ضدعفونی کردن آب، جوشاندن آن است.

با جوشاندن صحیح آب بسیاری از عوامل بیماری زا نظیر باکتری، کیست و تخم انگل از بین می روند.

برای مقادیر کم آب در منازل، می توان پس از جوشاندن (به مدت یک دقیقه از شروع نقطه جوش) آن را ضدعفونی و عاری از میکرب نموده و پس از سرد شدن بدون جا به جا نمودن به ظرف دیگر، برای شرب از آن استفاده کرد.

گندزدایی آب آشامیدنی با پرکلرین 

پرکلرین یا هیپوکلریت کلسیم پودر سفید رنگ با بوی زننده و با خاصیت گندزدایی که مجاری تنفس را آزار می دهد. این ماده در بازار با درجه خلوص 60 تا 70 درصد عرضه می شود.

در زمان کلرزنی رعایت نکات زیر ضروری است:

–         در موقع استفاده از پودر پرکلرین ماسک یا پارچه ای را جلو دهان و بینی ببندید.

–         پس از بازکردن درب بشکه، پودر کلر داخل آن حداکثر تا یک ماه و نیم قابل استفاده است و بیشتر از این مدت، اثرش را از دست می دهد.

–         پرکلرین را باید از دسترس اطفال دور نگه داشت.

–         هر زمان که به آب، کلر اضافه می شود باید با وسیله ای آب را هم زد تا به خوبی مخلوط شود و برای استفاده از آب باید حداقل 30 دقیقه صبرنمود.

–         آب های بسیار آلوده که محتوی مقادیر زیادی مواد آلی هستند و یا آب های تیره برای کلر زدن مناسب نیستند، بنابراین آب های تیره را اول باید صاف کرد و بعد آن را کلر زد.

–         میزان پرکلرين برای ضدعفونی هر مترمکعب آب 3 تا 5 گرم و میزان مطلوب کلر آزاد باقیمانده در حد 2/0 تا 8/0 میلی گرم در لیتر است.


تمامی حقوق برای شیر آلات مرکید محفوظ می باشد